Slaapproblemen komen veel voor en vrijwel iedereen ervaart wel eens een periode waarin slapen minder goed lukt.
Vaak zijn deze klachten tijdelijk en kunnen ze verbeteren door meer te bewegen, minder cafeïne, suiker of alcohol te gebruiken en een regelmatig slaapritme aan te houden. Toch werkt dit helaas niet voor iedereen.
Uit onderzoek blijkt dat ongeveer één op de drie volwassenen regelmatig slaapproblemen ervaart. Uiteindelijk zoekt circa tien procent van deze mensen professionele hulp voor hun klachten (Bron: GGZ/KNAW/NHG Richtlijnen). Medisch gezien spreken we van een slaapstoornis wanneer iemand langdurig slecht slaapt én daar overdag hinder van ondervindt, zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid of somberheid. Slechte slaap heeft niet alleen invloed op het energieniveau, maar ook op het geheugen, het immuunsysteem en het herstelvermogen van het lichaam. Chronisch slaaptekort verhoogt daarnaast het risico op stress gerelateerde klachten, angstklachten en depressieve symptomen.
Slaap is namelijk essentieel voor het herstel van zowel lichaam als brein. Tijdens de slaap worden prikkels verwerkt, hormonen gereguleerd en spieren en zenuwstelsel hersteld. Wanneer het lichaam langdurig in een verhoogde staat van spanning blijft, kan dit het natuurlijke slaap-waakritme verstoren. Hierdoor ontstaat vaak een vicieuze cirkel: slecht slapen zorgt voor meer lichamelijke en mentale spanning, terwijl spanning het slapen juist verder belemmert.
Soms is er geen duidelijke medische verklaring te vinden voor de klachten. In medische termen spreken we dan van ALK: Aanhoudende Lichamelijke Klachten. Voorheen werd hiervoor vaak de term SOLK gebruikt (Somatisch Onvoldoende Verklaarde Lichamelijke Klachten). Bij ALK kunnen klachten zoals vermoeidheid, pijn, duizeligheid, hartkloppingen en slaapproblemen langdurig aanwezig blijven zonder dat er één duidelijke lichamelijke oorzaak wordt gevonden. Onderzoek laat zien dat langdurige stress, overbelasting en een ontregeld zenuwstelsel hierbij een belangrijke rol kunnen spelen. (Bron: NHG Richtlijnen)
Binnen de psychosomatische therapie wordt gekeken naar de wisselwerking tussen lichaam, gedachten, emoties en leefomgeving. Wetenschappelijke richtlijnen adviseren bij langdurige slapeloosheid steeds vaker een gecombineerde aanpak van ontspanning, gedragsverandering, lichaamsbewustwording en cognitieve begeleiding. Daarnaast kunnen beweging, ademhalingsoefeningen, ontspanningstherapie en leefstijlbegeleiding ondersteunend werken bij het herstellen van balans in het zenuwstelsel. (Bron: Neuroscience Nederland)
Belangrijke pijlers
Tijdens de opleiding bij IPT focussen we ons onder andere op specifieke klachtenbeelden zoals ALK, chronische pijn en uitputting/chronisch stresssyndroom. Als psychosomatisch therapeut in opleiding leer je niet alleen naar de klacht zelf te kijken, maar juist naar het totale functioneren van de patiënt. Het doel is om inzicht te krijgen in spanningspatronen, lichamelijke signalen en belastbaarheid, zodat lichaam en geest weer beter kunnen herstellen en de balans stap voor stap teruggevonden kan worden.
#slaapproblemen #insomnia #alk #insomnia #psychosomatisch #psychosomatischetherapie
Bronnen
- NHG-richtlijn SOLK / ALK (2023) NHG-richtlijn SOLK/ALK Link
- Van Straten et al. (2018). Cognitive and behavioral therapies in the treatment of insomnia: A meta-analysis. Sleep Medicine Reviews. Link
- European Insomnia Guideline 2023. Netherlands Institute for Neuroscience – European Insomnia Guideline summary. Link
- NHG – Effectiviteit psychosomatische oefentherapie bij SOLK/ALK (2013). Link